Hoa Kỳ tự hào vì có văn hóa cao bồi, có thời Viễn Tây hoang dã (Wild West) thì Việt Nam ta cũng có giai đoạn khẩn hoang miền Nam đầy bi tráng. Thời đại của con người chung sống với mãnh thú, của các cao thủ võ lâm tung hoành sông nước, của bùa ngải và đạo sĩ, của hải tặc và thảo khấu…
Nếu bạn nghĩ rừng Amazon là nguy hiểm thì hãy nghĩ rừng U Minh cũng ghê gớm không kém. Giai đoạn 300 năm khẩn hoang miền Nam đậm chất phiêu lưu và sử thi xứng đáng là một đề tài lớn để khai thác. Lịch sử chinh phục Nam Bộ – mảnh đất lớn hơn vương quốc Hà Lan – là một đề tài lớn, ly kỳ và vô tận để khai thác những câu chuyện. Chúng ta sẽ không bao giờ hết thứ để nói nếu nhắc về miền Nam.
Nếu người Mỹ gọi thiên mệnh của họ là mở rộng về phía Tây (Thuyết Vận mệnh Hiển nhiên – Manifest Destiny), từ đó tràn đến Texas, California, Colorado, Oklahoma, Arizona, thì thiên mệnh của người Việt là mở về phía Nam.
Nguyễn Cư Trinh viết trong bài Sãi vãi:
Tây phương không đường tới Bắc lộ khó nẻo qua Đường Nam phương thấy đó chẳng xa
Miền Nam đúng là viên kim cương quý giá của dân tộc Việt. Tổ tiên chúng ta đã phải vượt qua những dãy núi non khô cằn ở miền Trung, băng ngang những hoang mạc Phan Rang, Phan Rí, Phan Thiết để rồi tìm thấy phía cuối chặng đường là một phần thưởng xứng đáng: một đồng bằng rộng lớn cùng hai dòng sông vĩ đại mới ở phương Nam là Đồng Nai và Cửu Long.
Từ khi đế chế Phù Nam và Khmer nối nhau sụp đổ, phần lớn miền Nam là một vùng rừng rậm ẩm ướt và hoang vắng. Người Việt là một trong các nhân tố chủ lực để biến miền Nam thành nơi có thể sinh sống được.
Người Việt Nam Bộ có nguồn gốc từ dân Ngũ Quảng bao gồm Quảng Bình – Quảng Trị – Quảng Đức – Quảng Nam – Quảng Ngãi. Tổ tiên người Nam Bộ ngoài những người bỏ quê cũ, còn nhiều tù nhân. Nam Bộ quá to nên không đủ người khai hoang, các vua Nguyễn sử dụng làm chỗ lưu đày, giống như cách đế quốc Anh làm với thuộc địa Úc.
Đem hết các loại tù phạm sung quân, lưu đày, cho làm binh ở đồn điền hoặc sung vào các sở điền.
Người lưu đày vào miền Nam khai hoang.
Theo thuật phong thủy, nhiều đời nay người ta tin rằng Thiên Cấm Sơn là một long huyệt quan trọng giúp vùng Thất Sơn yên ổn.
Theo lời bàn của bộ Hộ, từ Khánh Hòa trở vào Nam, những nơi có đồn điền đều lượng trích những ruộng đã thành điền cho tù phạm quản nhận cày cấy.
Làm nông khai hoang.
Cho số tù phạm ở lục tỉnh, ai tự nguyện lập thành đội hoặc thôn, có sự bảo kết của làng nguyên quán, đều được tha tội và được về tỉnh An Giang, phân tháp về các chỗ Vĩnh Tế hoặc đưa về tỉnh Hà Tiên, phân tháp về chỗ Giang Thành, cho ở đó cày ruộng.
Một ngày trong tù bằng thiên thu tại ngoại nên ai cũng hăng hái đi. Triều đình có thêm lao động, lại đỡ phải nuôi tù nhân.
Dân tộc Chăm ở Châu Đốc.
Người ta hay mang suy nghĩ rằng miền Nam sướng lắm. Thực tế không cần phải xuống miền Tây đâu. Giờ bạn chỉ cần ra ngoại thành Sài Gòn như khu Nhà Bè, Thanh Đa, Cần Giờ là thấy nhiều đoạn còn tối thui, âm u mịt mùng chứ đừng nói thế kỷ 17.
Dấn thân vào vùng đất sông Cửu Long chảy qua, những người tiên phong khai phá xứ sở mới lạ này phải đối mặt với những chuyện rùng rợn và kinh dị vượt xa sức tưởng tượng. Những thử thách Robinson Crusoe gặp phải chưa chắc đã gian khổ bằng. Ngay cả chuyên gia sinh tồn lừng danh thế giới Bear Grylls còn không dám xem thường U Minh.
Khi chọn tiến vào miền Nam hoang dã, rất có thể đời bạn sẽ kết thúc trong miệng dã thú, hay là trở thành một cái xác trương sình giữa bùn với ruồi, muỗi và đỉa bâu vào. Chưa kể còn đám người Xiêm hung hãn lúc nào cũng chực chờ nhảy vô đoạt lấy viên kim cương này cho riêng họ.
Dòng chảy sông Cửu Long.
Giai đoạn người Việt hạ rừng trăm tuổi làm nhà, hun khói lấy mật ong, đạp lên lau lách bắt rắn hổ mây, đốt đuốc đi săn lùng cọp dữ, ngồi ghe vượt rừng đước câu cá sấu… là một thời kỳ dữ dội. Nên nói gì thì nói, thật sự biết ơn lớp người đầu tiên đã mang mảnh đất tuyệt vời này về nước Việt.
Khoái mã gia biên
Vĩnh định an hà
Dịch thơ:
Phóng ngựa ra roi
Giữ yên non nước
Chú thích: 6 chữ Gia Biên Vĩnh Định An Hà tương ứng cho 6 tỉnh: Gia Định, Biên Hoà, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên tạo thành Nam Kỳ Lục Tỉnh.
Art DirectorLê Minh Artist & DesignerMythz Researcher Hồ Đức Editor Lê Minh Thư Editorial Director Phạm Vĩnh Lộc